ΕΡΩΤΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Δικαιώματα Ασθενών στη Διασυνοριακή Υγειονομική περίθαλψη

• Ένας ηλικιωμένος Γερμανός με διαβήτη φέρνει επιπλέον συνταγές μαζί του σε ένα ταξίδι στην Ιταλία, αλλά θα δεχτεί ο φαρμακοποιός τη συνταγή;

• Μία Πολωνή γυναίκα επιθυμεί να κάνει χειρουργική επέμβαση ισχίου στη χώρα όπου ζουν και εργάζονται τα εγγόνια της, αλλά πώς μπορεί να το οργανώσει από την Πολωνία;

• Ένας Πορτογάλος άνδρας ζητά χειρουργική επέμβαση καταρράκτη από έναν ειδικό στην Ισπανία, αλλά θα του επιστραφούν τα έξοδα;

H Οδηγία 2011/24/ΕΕ διευκρινίζει τα δικαιώματα των ασθενών να έχουν πρόσβαση σε ασφαλή και ποιοτική θεραπεία σε ολόκληρη την ΕΕ και να αποζημιώνονται γι' αυτήν. Οι ασθενείς που ταξιδεύουν σε άλλη χώρα της ΕΕ για ιατρική περίθαλψη θα απολαμβάνουν ίση μεταχείριση με τους πολίτες της χώρας στην οποία θεραπεύονται. Εάν δικαιούνται αυτή την ιατρική περίθαλψη στη χώρα τους, τότε θα αποζημιωθούν από τη χώρα καταγωγής τους. Η αποζημίωσή τους θα ανέρχεται στο κόστος της θεραπείας στη χώρα τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να ζητήσουν άδεια πριν ταξιδέψουν για θεραπεία, ιδιαίτερα εάν η θεραπεία απαιτεί διανυκτέρευση σε νοσοκομείο ή πολύ εξειδικευμένη και δαπανηρή υγειονομική περίθαλψη.

Η οδηγία 2011/24/ΕΕ και ο Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα στους ασθενείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από κοινού διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε υγειονομική περίθαλψη σε άλλες χώρες της ΕΕ, παρέχοντας καλύτερη πληροφόρηση και διευρύνοντας τις θεραπευτικές τους επιλογές.

Επιπλέον, ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών υγειονομικών αρχών, προάγοντας την ανταλλαγή πληροφοριών για τα πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας στην παροχή υπηρεσιών υγείας. Υποστηρίζουν επίσης την ανάπτυξη «Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς», τα οποία συγκεντρώνουν, σε εθελοντική βάση, εξειδικευμένα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης αναγνωρισμένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τέλος, ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν η Αξιολόγηση Υγειονομικής Τεχνολογίας και η ψηφιακή υγεία (eHealth), συμβάλλοντας σε μια πιο αποτελεσματική, καινοτόμο και διασυνδεδεμένη παροχή φροντίδας υγείας.

Ποια είναι η έκταση της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης για την οποία μιλάμε;

Οι ασθενείς προτιμούν να λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη στη δική τους χώρα. Γι' αυτόν τον λόγο, η ζήτηση για διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη αντιπροσωπεύει μόνο περίπου το 1% των δημόσιων δαπανών για την υγεία, που ανέρχεται αυτήν τη στιγμή σε περίπου €10 δισεκατομμύρια. Αυτή η εκτίμηση περιλαμβάνει τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη που οι ασθενείς δεν είχαν προγραμματίσει εκ των προτέρων (όπως η επείγουσα φροντίδα για τουρίστες). Αυτό σημαίνει ότι, προς το παρόν, ένα σημαντικά μικρότερο ποσοστό από αυτό το 1% των δαπανών και της μετακίνησης ασθενών αφορά προγραμματισμένη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, όπως χειρουργικές επεμβάσεις ισχίου και γονάτου ή χειρουργικές επεμβάσεις καταρράκτη.

Τι γίνεται με την υπάρχουσα νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα (Κανονισμοί για την κοινωνική ασφάλιση- Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004);

Οι πολίτες που χρειάζονται φροντίδα (συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας φροντίδας) όταν βρίσκονται προσωρινά στο εξωτερικό θα συνεχίσουν να επωφελούνται από τους υπάρχοντες Κανονισμούς και την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και θα λαμβάνουν την απαραίτητη φροντίδα.
Για προγραμματισμένη φροντίδα, σύμφωνα με τον Κανονισμό, ο ασθενής μπορεί να υποβάλει αίτηση για προηγούμενη έγκριση. Αυτή η έγκριση δεν μπορεί να απορριφθεί αν δεν μπορεί να λάβει θεραπεία στη χώρα καταγωγής του μέσα σε ένα χρονικό όριο που είναι ιατρικά δικαιολογημένο.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο Κανονισμός δεν καλύπτει όλους τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης. Ορισμένοι ιδιωτικοί πάροχοι εξαιρούνται, για παράδειγμα. Επιπλέον, σύμφωνα με αυτόν τον Κανονισμό, οι ασθενείς συνήθως υποχρεούνται να υποβάλλουν αίτηση για έγκριση για όλες τις θεραπείες, ενώ σύμφωνα με την Οδηγία η έγκριση θα πρέπει να είναι η εξαίρεση παρά ο κανόνας.

Ποιο είναι το πρόσθετο όφελος της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ;

Η Οδηγία δεν θα επηρεάσει τα οφέλη που ήδη προσφέρονται στους πολίτες μέσω των υφιστάμενων Κανονισμών για την κοινωνική ασφάλιση, οι οποίοι βασίζονται στο άρθρο της Συνθήκης της ΕΕ για την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων. Ωστόσο, διευκρινίζει τα δικαιώματα των ασθενών που βασίζονται στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, όπως αυτά έχουν καθοριστεί σε διάφορες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση της νοσοκομειακής περίθαλψης, ένα από τα κύρια επιτεύγματα αυτής της νέας Οδηγίας είναι ότι οι ασθενείς θα μπορούν να επιλέξουν τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης τους.

Άλλα πλεονεκτήματα της οδηγίας 2011/24/ΕΕ είναι:

• Περισσότερες επιλογές: Η Οδηγία καλύπτει όλους τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης στην ΕΕ.
• Λιγότερη γραφειοκρατία για τους ασθενείς: Σύμφωνα με την Οδηγία, η προηγούμενη έγκριση θα πρέπει να είναι η εξαίρεση παρά ο κανόνας.
• Πληροφόρηση των ασθενών: Οι ασθενείς θα λαμβάνουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να κάνουν μια ενημερωμένη επιλογή, όπως πληροφορίες για την ποιότητα και την ασφάλεια της υγειονομικής περίθαλψης, μέσω των Εθνικών Σημείων Επαφής, τα οποία θα δημιουργηθούν σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η Οδηγία εισάγει νέα μέτρα για να βοηθήσει όλους τους ασθενείς να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο τρόπο τα δικαιώματά τους βάσει και των δύο νομοθετημάτων.
• Διαδικαστικές εγγυήσεις: Όλοι οι ασθενείς δικαιούνται αιτιολογημένες αποφάσεις και το δικαίωμα προσφυγής εάν θεωρούν ότι τα δικαιώματά τους δεν έχουν γίνει σεβαστά. Όλοι οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν παράπονα και να ζητούν αποκατάσταση (και όλες οι θεραπείες πρέπει να καλύπτονται από ασφάλιση αστικής ευθύνης ή παρόμοια εγγύηση). Επιπλέον, οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να λάβουν αντίγραφο του ιατρικού τους φακέλου.

Πότε θα χρειαστώ προηγούμενη έγκριση από την εθνική μου αρχή;

Οι εθνικές αρχές μπορούν να εισαγάγουν ένα σύστημα «προηγούμενης έγκρισης» για τη μετάβαση σε άλλο κράτος μέλος για θεραπεία σε τρεις περιπτώσεις:

• Για υγειονομική περίθαλψη που περιλαμβάνει διανυκτέρευση σε νοσοκομείο τουλάχιστον μιας νύχτας.
• Για πολύ εξειδικευμένη και δαπανηρή υγειονομική περίθαλψη.
• Σε σοβαρές και συγκεκριμένες περιπτώσεις που σχετίζονται με την ποιότητα ή την ασφάλεια της περίθαλψης που παρέχεται από τον συγκεκριμένο πάροχο.

Σε αυτές τις τρεις περιπτώσεις, οι ασθενείς ενδέχεται να χρειαστεί να ζητήσουν άδεια εκ των προτέρων από την εθνική υγειονομική αρχή που είναι υπεύθυνη για την αποζημίωση. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να δημοσιοποιούν ποιες θεραπείες υπόκεινται σε τέτοια έγκριση – μπορείτε να βρείτε τη λίστα μέσω του Εθνικού Σημείου Επαφής σας.

Μπορεί να μου αρνηθούν αυτήν την έγκριση;

Οι εθνικές υγειονομικές αρχές μπορούν να αρνηθούν την έγκριση εάν η θεραπεία ή ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης ενδέχεται να παρουσιάζουν κίνδυνο για τον ασθενή. Εάν η θεραπεία μπορεί να παρασχεθεί στη χώρα καταγωγής εντός ενός χρονικού ορίου που είναι ιατρικά δικαιολογημένο, τότε η έγκριση μπορεί επίσης να αρνηθεί. Ωστόσο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί μια τέτοια απόφαση είναι απαραίτητη και θα πρέπει να βασίσουν την εκτίμησή τους για το τι είναι «ιατρικά δικαιολογημένο» στην ατομική σας περίπτωση.

Τι γίνεται αν μου αρνηθούν την έγκριση;

Οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν αναθεώρηση οποιασδήποτε διοικητικής απόφασης σχετικά με τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη για την ατομική τους περίπτωση.

Πόσα θα μου αποζημιωθούν μετά τη λήψη θεραπείας στο εξωτερικό;

Οι ασθενείς θα αποζημιώνονται το ίδιο ποσό με αυτό που θα λάμβαναν στη δική τους χώρα για τον ίδιο τύπο υγειονομικής περίθαλψης. Τα κράτη μέλη όπου η φροντίδα είναι δωρεάν στο σημείο παροχής θα πρέπει να ενημερώνουν τους ασθενείς για τα τιμολόγια αποζημίωσης τους. Εάν η θεραπεία στο εξωτερικό είναι φθηνότερη από ό,τι στη χώρα καταγωγής, η αποζημίωση θα αντανακλά την πραγματική τιμή της θεραπείας.

Μπορώ να αναζητήσω υγειονομική περίθαλψη στο εξωτερικό αν η θεραπεία δεν είναι διαθέσιμη στη χώρα μου;

Ναι, αλλά θα δικαιούστε αποζημίωση μόνο αν η θεραπεία εμπίπτει στο «καλάθι των παροχών» που δικαιούστε σύμφωνα με τη νομοθεσία ή τους κανόνες της χώρας σας.
Το Εθνικό Σημείο Επαφής σας θα μπορεί να σας συμβουλεύσει πώς να ελέγξετε εάν μια δεδομένη θεραπεία εμπίπτει στο «καλάθι των παροχών» σας.

Χρειάζεται να πληρώσω εκ των προτέρων για τη διασυνοριακή θεραπεία;

Ναι, γενικά ο ασθενής πληρώνει εκ των προτέρων και στη συνέχεια αποζημιώνεται από την εθνική του αρχή όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ο νόμος δίνει επίσης στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιβεβαιώνουν το ποσό της αποζημίωσης γραπτώς εκ των προτέρων.
Τα κράτη μέλη έχουν επίσης τη δυνατότητα να πληρώνουν απευθείας για την υγειονομική περίθαλψη, αντί να αποζημιώνουν τους ασθενείς.

Μπορώ να μεταφέρω τα ιατρικά μου δεδομένα στο κράτος μέλος όπου θα υποβληθώ σε θεραπεία;

Ναι, έχετε το δικαίωμα να λάβετε ένα αντίγραφο των ιατρικών σας δεδομένων από τη χώρα σας πριν λάβετε θεραπεία σε άλλο κράτος μέλος, καθώς και από τον πάροχο στην χώρα όπου λάβατε τη θεραπεία πριν επιστρέψετε στη χώρα σας.

Τι πρέπει να κάνω αν κάτι πάει στραβά κατά τη διάρκεια της θεραπείας μου στο εξωτερικό;

Το Εθνικό Σημείο Επαφής της χώρας όπου λαμβάνετε τη θεραπεία θα μπορέσει να εξηγήσει τα δικαιώματά σας και να σας δώσει πληροφορίες για το καθεστώς που ισχύει στη χώρα θεραπείας.
Η χώρα καταγωγής σας είναι υποχρεωμένη να σας παρέχει την ίδια παρακολούθηση της θεραπείας που θα είχε παρέχει εάν η θεραπεία είχε γίνει στο έδαφός της.

Πώς μπορώ να είμαι σίγουρος ότι η θεραπεία που έλαβα στο εξωτερικό θα ακολουθηθεί σωστά όταν επιστρέψω στην πατρίδα μου;

Η χώρα καταγωγής σας έχει την υποχρέωση να εξασφαλίσει ότι η ιατρική παρακολούθηση θα είναι της ίδιας ποιότητας, ανεξαρτήτως του τόπου όπου πραγματοποιήθηκε η θεραπεία εντός της ΕΕ.

Θα αναγνωριστεί η συνταγή μου σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ;

Μια συνταγή που εκδίδεται σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ θα πρέπει να αναγνωρίζεται στη χώρα διαμονής του ασθενούς και αντίστροφα. Αυτό εξασφαλίζει ότι η υγειονομική περίθαλψη που παρέχεται σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ παρακολουθείται σωστά κατά την επιστροφή του ασθενούς στη χώρα του. Ο ασθενής έχει το δικαίωμα να προμηθευτεί το συνταγογραφηθέν φάρμακο, υπό την προϋπόθεση ότι το φάρμακο είναι εγκεκριμένο για πώληση και διατίθεται στη χώρα όπου επιθυμεί να εκδοθεί το προϊόν.
Αν και αυτές οι αρχές δεν είναι νέες, στην πράξη η αναγνώριση των συνταγών μπορεί να είναι δύσκολη. Αν και δεν θα λύσει το πρόβλημα άμεσα, οι διατάξεις της Οδηγίας θα πρέπει να αυξήσουν σημαντικά την ικανότητα των φαρμακοποιών να κατανοούν και να εκδίδουν συνταγές που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος.

Ποια είναι τα οφέλη των δικτύων για την Αξιολόγηση Υγειονομικής Τεχνολογίας (HTA) ή της ψηφιακής υγείας (eHealth);

Οι Αξιολογήσεις Υγειονομικής Τεχνολογίας (HTA) βοηθούν τους λήπτες αποφάσεων να κάνουν σωστές επιλογές για επενδύσεις και δαπάνες στον τομέα της υγείας. Υπάρχει σαφές μεγάλο όφελος από τη μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα, όπου αυτή τη στιγμή κάθε χώρα πραγματοποιεί τέτοιες αξιολογήσεις μόνη της.
Ομοίως, η ψηφιακή υγεία (eHealth) έχει τη δυνατότητα να προσφέρει σημαντικά οφέλη στα υγειονομικά συστήματα. Η επίσημη και μόνιμη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών θα βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων εντός των χωρών και θα βελτιώσει την αλληλεπικοινωνία μεταξύ τους.
Αυτά τα δίκτυα ωφελούν άμεσα τα εθνικά συστήματα υγείας και έμμεσα τους ασθενείς.

Τι είναι η διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη;

Η διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη αφορά τις υπηρεσίες υγείας που λαμβάνει ένας πολίτης σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ εκτός της χώρας ασφάλισής του.

Δικαιούμαι αποζημίωση αν λάβω υπηρεσίες υγείας σε άλλη χώρα της ΕΕ;

Ναι. Εάν είστε δικαιούχος στην Κύπρο και λάβετε υγειονομική περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, μπορείτε να ζητήσετε αποζημίωση για τα έξοδα, υπό προϋποθέσεις.

Ποιες υπηρεσίες καλύπτονται;

Καλύπτονται υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στο πακέτο παροχών υγείας της χώρας ασφάλισής σας (π.χ. διαγνώσεις, νοσηλεία, φάρμακα). Δεν καλύπτονται υπηρεσίες που δεν καλύπτονται και στην Κύπρο.

Πώς υπολογίζεται η αποζημίωση;

Η αποζημίωση βασίζεται στο κόστος που θα επιβάρυνε το κράτος μέλος ασφάλισης (π.χ. ΟΑΥ Κύπρου) αν η ίδια υπηρεσία παρασχεθεί εντός Κύπρου. Αν το κόστος στο εξωτερικό είναι υψηλότερο, ο ασθενής καλύπτει τη διαφορά.

Χρειάζεται προέγκριση;

Για ορισμένες υπηρεσίες (π.χ. νοσοκομειακή περίθαλψη με διανυκτέρευση, εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις) απαιτείται προέγκριση από τον ΥΥ. Για απλές εξωνοσοκομειακές υπηρεσίες δεν απαιτείται.

Ποια είναι η διαδικασία αποζημίωσης;

Μετά την επιστροφή σας: • Συγκεντρώνετε όλα τα παραστατικά (τιμολόγια, γνωματεύσεις, αποδείξεις). • Συμπληρώνετε την αίτηση αποζημίωσης προς τον ΥΥ. • Η αποζημίωση καταβάλλεται απευθείας στον αιτητή.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να πάρω την αποζημίωση;

Ο χρόνος διαφέρει ανάλογα με την πληρότητα των εγγράφων και τον φόρτο εργασίας της αρμόδιας αρχής, αλλά γενικά κυμαίνεται από μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες.

Υπάρχουν περιορισμοί ή εξαιρέσεις;

Ναι. Ενδέχεται να μην εγκριθεί αποζημίωση αν:

1. Η υπηρεσία δεν καλύπτεται από το Κυπριακό σύστημα υγείας.

2. Δεν ζητήθηκε προέγκριση ενώ απαιτείται.

3. Το κόστος κριθεί υπερβολικά υψηλό χωρίς αιτιολόγηση.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Οδηγίας 2011/24/ΕΕ και Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004;

1. Οδηγία 2011/24/ΕΕ: Επιτρέπει στον ασθενή να ταξιδέψει με δική του πρωτοβουλία για περίθαλψη.

2. Κανονισμός 883/2004: Αφορά κυρίως προγραμματισμένη περίθαλψη με έντυπο S2 και διακρατική συνεργασία των ταμείων.

Πού μπορώ να βρω περισσότερες πληροφορίες για τα δικαιώματά μου για υγειονομική περίθαλψη στο εξωτερικό;

1. Υπουργείο Υγείας Λεπτομέρειες Επικοινωνίας: Τηλέφωνο: +357 22 605622 / +357 22 605723 Τηλεομοιότυπο: +357 22 605499 / +357 22 605492 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: ncpcrossborderhealthcare@moh.gov.cy
2. Ευρωπαϊκή Ένωση Μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Εθνικό Σημείο Επαφής σας ή να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα Your Europe: http://europa.eu/youreurope/citizens/health/index_en.htm
   Επιπρόσθετες Πληροφορίες: https://health.ec.europa.eu/cross-border-healthcare/overview_en Source: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/MEMO_13_918